ભારતીય બંધારણ ભાગ ૧ : અનુચ્છેદ વિષે માહિતી

                                                      અનુચ્છેદ 

ભારતના મૂળ બંધારણમાં ૨૨ ભાગ અને ૮ અનુસુચીઓ હતી. વર્તમાનમાં મૂળ ભાગ ૨૨ જ છે પણ કેટલાક નવા ભાગો ઉમેરવામાં આવ્યા છે. તો કેટલાક ભાગ રદ કરવામાં આવ્યા છે. નવા ભાગ સાથે કુલ ભાગ ૨૫ થાય છે. જયારે પાછળથી ૪ અનુસૂચી ઉમેરવામાં આવતા વર્તમાન સમયમાં કુલ ૧૨ અનુસૂચી છે.

નવા ઉમેરવામાં આવેલા ભાગ :


  • બંધારણમાં ૪૨માં બંધારણીય સુધારા, ૧૯૭૬ દ્વારા ભાગ-૪ (A) અને ભાગ ૧૪ (A) ઉમેરવામાં આવ્યા.



  • ૭૪ માં બંધારણીય સુધારા, ૧૯૯૨ દ્વારા બંધારણમાં ભાગ-૯ (A) ઉમેરવામાં આવ્યો.



  • ૯૭ માં બંધારણીય સુધારા, ૨૦૧૧ દ્વારા બંધારણમાં ભાગ ૯ (B) ઉમેરવામાં આવ્યો.     

                                           
નીચે ટેબલમાં બંધારણના ભાગ, વિગત અને અનુચ્છેદ દર્શાવેલ છે.    


બંધારણના ભાગ વિગત અનુચ્છેદ
સંઘ અને તેનું રાજ્યક્ષેત્ર ૧ થી ૪
નાગરિકતા ૫ થી ૧૧
મૂળભૂત અધિકાર ૧૨ થી ૩૫
રાજ્યનીતીના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો ૩૬ થી ૫૧
૪(A)મૂળભૂત ફરજો ૫૧(A)
સંઘ ૫૨ થી ૧૫૧
રાજ્ય ૧૫૨ થી ૨૩૭
સાતમાં બંધારણીય સુધારા, ૧૯૫૬ દ્વારા રદ કરાયો
કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો ૨૩૯ થી ૨૪૨
પંચાયતો ૨૪૩ થી ૨૪૩(O)
૯(A)નગરપાલિકાઓ ૨૪૩(P)થી ૨૪૩(ZG)
૯(B)સહકારી સમિતિઓ ૨૪૩(ZH) થી ૨૪૩(ZT)
૧૦અનુસુચિત અને આદિજાતિ વિસ્તારો ૨૪૪ અને ૨૪૪(A)
૧૧સંઘ અને રાજ્ય વચ્ચેનો સબંધ ૨૪૫ થી ૨૬૩
૧૨નાણાકીય બાબતો, મિલકત, કરારો અને દાવાઓ ૨૬૪ થી ૩૦૦(A)
૧૩ભારતના રાજ્યક્ષેત્રની અંદર વેપાર, વાણીજ્ય અને આંતર વ્યવહાર ૩૦૧ થી ૩૦૭
૧૪સંઘ અને રાજ્ય હેઠળની સેવાઓ ૩૦૮ થી ૩૨૩
૧૪(A)ટ્રીબ્યુનલ(અધિકરણ) ૩૨૩(A) થી ૩૨૩(B)
૧૫ચુંટણીઓ ૩૨૪ થી ૩૨૯(A)
૧૬અમુક વર્ગો સબંધી ખાસ જોગવાઈઓ ૩૩૦ થી ૩૪૨
૧૭રાજભાષા ૩૪૩ થી ૩૫૧
૧૮કટોકટી અંગી જોગવાઈઓ ૩૫૨ થી ૩૬૦
૧૯પ્રકીર્ણ ૩૬૧ થી ૩૬૭
૨૦બંધારણમાં સુધારો કરવા બાબત ૩૬૮
૨૧કામચલાઉ, વચગાળાની અને ખાસ જોવાઈઓ ૩૬૯ થી ૩૯૨
૨૨ટુકી સંજ્ઞા, હિન્દીમાં અધિકૃત પાઠ અને રદ કરવા બાબત ૩૯૩ થી ૩૯૫



  • ભાગ-૫ માં ૫ અધ્યાય, ભાગ-૬ માં ૬ અધ્યાય, ભાગ-૧૧ માં ૨ અધ્યાય, ભાગ-૧૨ માં ૪ અધ્યાય, ભાગ-૧૪ માં ૨ અધ્યાય અને ભાગ-૧૭ માં ૪ અધ્યાય આવેલ છે.  

No comments:

Post a Comment